Proportionele aansprakelijkheid bij overlijdensschade door medische fout

Op 17 mei 2017 heeft de rechtbank Den Haag uitspraak gedaan in een zaak omtrent de medische aansprakelijkheid van een ziekenhuis.

In deze zaak is een patiŽnt, de man van eiseres, overleden in dit ziekenhuis. Eiseres stelt het ziekenhuis aansprakelijk voor de  overlijdensschade als gevolg van een tekortschietende medische behandeling. Dit baseert zij op artikel 7:453 BW. Dit artikel ziet op de professionele standaard. Deze professionele standaard gebruikt als maatstaf voor de zorg zoals dit van een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot (arts/medicus) verwacht wordt.

Toedracht medische fout

De feiten in deze zaak kunnen als volgt worden samengevat. Op 26 oktober 2013 is patiŽnt bij de spoedeisende hulp langs gegaan met ernstige buikklachten. Na onderzoek door de SEH-arts is de patiŽnt naar huis gestuurd met pijnstillers en de mededeling dat, indien de klachten erger zouden worden, hij terug naar het ziekenhuis moest komen. Aangezien de patiŽnt op 27 oktober ook is gaan braken, is hij teruggegaan naar de spoedeisende hulp. Een arts heeft toen onderzoek verricht maar aangezien de patiŽnt het wachten op de uitslag te lang vond duren, is hij weer vertrokken. Een dag later, op 28 oktober, is de patiŽnt naar de huisarts gegaan. De huisarts heeft hem doorverwezen naar het ziekenhuis. Omdat de patiŽnt ondertussen ook uitgedroogd was en al eerder last had gehad van een ileus (darmobstructie) is de patiŽnt opgenomen.  In het ziekenhuis is bloedonderzoek gedaan waaruit bleek dat de patiŽnt opnieuw leed aan een beginnend ileus. In het ziekenhuis is hij gerehydrateerd. Pas toen hij voldoende vocht in zijn lichaam had, kon een CT-scan gemaakt worden, dit is op 30 oktober gedaan. Op basis van deze scan is hij dezelfde dag nog geopereerd aan de ileus. Na deze operatie heeft hij tot 31 oktober op de intensive care gelegen, hierna is hij overgebracht naar de afdeling chirurgie.

Op 2 november heeft een arts-assistent de patiŽnt bezocht en aan de hand van haar bevindingen een bepaalde behandeling voorgeschreven. In de ochtend van 3 november is de arts-assistent bij de patiŽnt geweest. De patiŽnt was toen rustig en had geen pijnklachten, wel was hij wat benauwd. Rond de middag van dezelfde dag is een thoraxfoto gemaakt, waarop uitgezette dunne darmlissen te zien waren. Deze foto is beoordeeld door een chirurg. Aan de longen was niks vreemds te zien op dit moment. Rond 18:00 uur deze dag is een verpleegverslag gemaakt waaruit bleek dat de patiŽnt erg onrustig was en ook uit bed was gevallen. ’s Avonds laat werd de patiŽnt opnieuw onrustig en kortademig, hierdoor heeft de patiŽnt meer zuurstof gekregen. De arts-assistent heeft rond middernacht overleg gevoerd met een longarts, op aanbevelen van de chirurg, en besloten door te gaan met de zuurstof. Rond 03:00 uur kwam de arts-assistent opnieuw bij de patiŽnt. De situatie van de patiŽnt was op dat moment zo slecht dat de arts-assistent en een team begonnen zijn met reanimeren. Verdere verslechtering van de gezondheidssituatie van de patiŽnt trad op en de reanimatie is gestaakt, op dat moment is de patiŽnt overleden.

Schending van de zorgplicht

De vragen die de rechter in deze zaak moet beantwoorden, spelen zich af omtrent de tekortkoming en het causaal verband. Voor het vaststellen van de tekortkoming wordt grote waarde gehecht aan de oordelen van de deskundigen en de uitspraken van het tuchtcollege omtrent de schending van de zorgplicht van de verschillende behandelende artsen zoals bedoeld in artikel 7:453 BW.  Uit de rapporten van de deskundigen en de uitspraken van het tuchtcollege blijkt dat het handelen van de SEH-arts op 27 oktober en het handelen van de chirurg in de nacht van 3 op 4 november niet volgens de professionele standaard was. Het handelen van de arts-assistent was wel volgens de professionele standaard. Gelet op artikel 7:462 BW is het ziekenhuis (mede)aansprakelijk voor alle hulpverleners in dienst van het ziekenhuis. Hierdoor kan voor het niet handelen volgens de professionele standaard door de chirurg en de SEH-arts het ziekenhuis worden aangesproken. Wil eiseres de schade vergoed krijgen van het ziekenhuis, moet naast een schending van de zorgplicht ook een causaal verband tussen de schending en de overlijdensschade worden vastgesteld.

Causaal verband medisch falen en overlijdensschade

Voor vergoeding komt slechts die schade in aanmerking die in causaal verband staat tot de tekortkoming. De schade in deze zaak is het overlijden van de patiŽnt. De doodsoorzaak van de patiŽnt staat niet vast en is ook niet met waarschijnlijkheid vast te stellen. Onduidelijkheid bestaat over onder andere de doodsoorzaak van de patiŽnt, de mate waarin de te late behandeling heeft bijgedragen aan het overlijden van de patiŽnt en de vraag of een andere behandeling de dood van de patiŽnt voorkomen zou hebben. Nu door al deze omstandigheden onzekerheid bestaat over wat nu de reden is dat de patiŽnt is overleden, is sprake van causaliteitsonzekerheid. Hiervan is sprake als de oorzaak van een bepaald gevolg dat tot schade heeft geleid niet vast te stellen is. Niet duidelijk is immers in hoeverre de tekortkoming van de artsen in causaal verband staat met de schade. Gezien de geschonden norm en de aard van deze norm zag de rechtbank in deze zaak de mogelijkheid om het leerstuk van proportionele aansprakelijkheid toe te passen.

Schadevergoeding bij proportionele aansprakelijkheid

Het leerstuk van proportionele aansprakelijkheid is ontwikkeld om in situaties waarin de oorzaak van de schade niet is vast te stellen, maar zowel door de aansprakelijk gestelde persoon als door de benadeelde zelf veroorzaakt kan zijn of voor risico van deze persoon dient te komen, naar redelijkheid en billijkheid over beide partijen te verdelen. Het is een leerstuk naar veroorzakingswaarschijnlijkheid om een causaliteitsprobleem op te lossen. Om de schade naar redelijkheid en billijkheid te verdelen dient de kans dat de schade is veroorzaakt door de aansprakelijk gestelde persoon in een percentage uitgedrukt te worden. Dit percentage moet gezien worden in het licht van alle andere mogelijke oorzaken. De formule die de rechter hiervoor gebruik zorgt in deze zaak voor een aansprakelijkheid van het ziekenhuis van 60%. Het ziekenhuis is in deze zaak dus gehouden om 60% van de schade van eiseres te vergoeden.

Het leerstuk van kansverlies

Het leerstuk van proportionele aansprakelijkheid dient altijd met terughoudendheid toegepast te worden en wordt soms verward met het leerstuk van kansverlies. Het leerstuk van kansverlies ziet op een situatie waarbij de oorzaak van de schade wel duidelijk is, maar de omvang van de schade niet. Dit is bijvoorbeeld het geval indien een patiŽnt te laat behandeld wordt en na de operatie niet volledig hersteld. Dat deze patiŽnt niet volledig hersteld, kan door de te late behandeling komen, maar een volledig herstel kan bij een tijdige behandeling ook niet altijd verzekerd worden. In hoeverre is door de te late behandeling de kans op volledig herstel ontnomen? Met andere woorden: wat is de omvang van de schade die is veroorzaakt door de te late behandeling?
In deze zaak speelde evident de onzekerheid omtrent de oorzaak van de overlijdensschade een rol, en niet de onzekerheid omtrent de omvang van de schade, maar in sommige gevallen is dit echter minder duidelijk en lijkt het alsof beide leerstukken toegepast kunnen worden.
In sommige zaken lijkt namelijk zowel onzekerheid te bestaan over de oorzaak van de overlijdens- of letselschade, als over de omvang van de schade. In deze soort zaken kan de aansprakelijkheid zowel via het leerstuk van proportionele aansprakelijkheid, als via het leerstuk van kansverlies worden vastgesteld. Beide leerstukken zien echter op een andere onzekerheid en hebben dan ook een eigen manier van berekenen van de aansprakelijkheid. Daarom kan het in sommige gevallen lonen om goed te kijken met welk leerstuk uw aansprakelijkheid beperkt kan worden of u iemand aansprakelijk wilt stellen. Wel moet in het achterhoofd gehouden worden dat slechts een heel selectief aantal zaken zich hiervoor leent en in het overgrote deel het ene, dan wel het andere, leerstuk zich het beste leent om de aansprakelijkheid naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid te verdelen. Het advies is dan ook altijd een juridisch professional op het vlak van medische aansprakelijkheid te adviseren.

Advies over aansprakelijkheid bij overlijdenschade of letselschade van een advocaat?

Bent u mogelijk de dupe van een medische fout en heeft u letselschade of overlijdensschade? Is een ander aansprakelijk voor aan u toegebrachte schade? Bel voor advies met onder letselspecialisten en schadeletsel / letselschade advocaten. Ons gratis en landelijk nummer is 0800-4455000.

Door: D. (Danielle) Hoppenbrouwers

Bron: Rb. Den Haag 17 mei 2017, ECLI:NL:RBDHA:2017:5685.

Schrijf een reactie


Reacties

Er zijn nog geen reacties.


Schrijf een reactie

Volg ons   LinkedIn   Twitter   Facebook