Aansprakelijk voor letselschade materieel werkgever bij onrechtmatige daad doorgeleende werknemer.

In de kern gaat het er om dat een onderneming wordt aansprakelijk wordt gehouden voor letselschade die is ontstaan door de fout van een ondergeschikte (werknemer). De onderneming kan dat aansprakelijk zijn voor deze schade op basis van 6:170 BW.

Omdat de werknemer zelf geen partij is in de procedure moet de aansprakelijkheid worden beoordeeld alsof de werknemer ‘zelf’ wordt aangesproken op onrechtmatig handelen tegenover de schadelijdende partij.

Toedracht van het ongeval

Concreet heeft de advocaat van BAM onderhoudswerkzaamheden verricht aan het spoor in opdracht van ProRail. BAM maakte weer gebruik van de veiligheidsdiensten van JMV Spoorwegveiligheid B.V. JMV heeft op haar beurt weer medewerkers ingeleend en bij BAM te werk gesteld. Door een van deze medewerkers is een fout gemaakt waardoor een wissel niet in de goede stand stond en heeft een werktrein schade veroorzaakt.
De advocaat van de aansprakelijkheidsverzekeraar van BAM heeft de schade die ProRail leed vergoed. De verzekeraar van BAM wenst nu de uitgekeerde schade te verhalen op JMV, immers het was haar werknemer die de fout maakte.

Aansprakelijkheid voor schade

In artikel 6:170 is een kwalitatieve aansprakelijkheid van de werkgever opgenomen voor onrechtmatig gedrag van zijn ondergeschikte. Dit houdt in dat de werkgever aansprakelijk is als er sprake ondergeschiktheid en deze ondergeschikte een fout maakt die is een toerekenbare onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Tot slot moet er een functioneel verband bestaan tussen deze fout en het werk van de ondergeschikte.

Door het is de vordering van BAM toegewezen en werd JMV veroordeeld in het vergoeden van de schade. JMV gaat tegen het vonnis in cassatie. De vraag waar het om gaat is of de ondergeschikte onrechtmatig heeft gehandeld en of is voldaan aan het ondergeschiktheidscriterium (immers de werknemer was uitgeleend).

Onrechtmatig en onzorgvuldig handelen en aansprakelijkheid

De advocaat van BAM stelde dat het onrechtmatig handelen er uit bestond dat de werknemer/ondergeschikte niet van de trein is afgestapt om te kijken of de wissel wel goed stond. Hij heeft ‘slecht’ visueel beoordeeld vanaf de trein. BAM acht dat onzorgvuldig en onrechtmatig.

De Hoge Raad bespreekt vervolgens de lijnen waarlangs de aansprakelijkheid van een ingeleende werknemer die een fout maakt en schade toebrengt aan derden, in deze situatie horen te lopen.

Tekortschieten uitvoering van de overeenkomst, contractueel

Allereerst zal de schade kunnen worden verhaald op de tekortschietende contractuele partij. Het betreft dan een fout in de uitvoering van de overeenkomst. Dit kan ook als de schade is veroorzaakt door een onrechtmatige daad van de werknemer of hulppersoon van de contractuele wederpartij. Zie hiervoor de artikelen 6:74 en 6:75 BW.
De schade echter van een eigen werknemer kan alleen worden verhaald op de werknemer als er sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid. Dit is vastgelegd in artikel 7:661 lid 1 BW.

Ook kan een benadeelde partij als BAM de wederpartij op grond van 6:170 lid 1 BW aanspreken, zijnde aansprakelijkheid van een ondergeschikte. Dit is slechts anders als dit contractueel is uitgesloten.
Er moet dan vast komen te staan dat er sprake is van ondergeschiktheid en dat de betrokken werknemer tegenover de schadelijdende partij aansprakelijk op grond van onrechtmatige daad.
De schadelijdende partij BAM kan de werknemer zelfs persoonlijk aanspreken tot vergoeden van de schade (6:170 lid 3 BW). De werknemer heeft dan wel regres op de werkgever behalve bij opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer zelf.

Aansprakelijkheid voor letselschade door ondergeschikte

De vraag rijst hoe de onrechtmatigheid moet worden beoordeeld van de werknemer op grond van artikel 6:170 BW.

Voorop gesteld wordt –ook als de werknemer zelf geen partij is in de procedure- de onrechtmatigheid c.q. de aansprakelijkheid moet worden beoordeeld naar aanleiding van het handelen van de werknemer. Kortom de aansprakelijk op grond van onrechtmatig handelen moet worden beoordeeld alsof de werknemer/ondergeschikte zelf wordt aangesproken.

Aangetoond moet worden door de schadeclaimende verzekeraar van BAM waaruit de onrechtmatigheid bestaat. Dat het in de ogen van de advocaat van BAM ontoereikend was dat de werknemer niet uitstapte om zich er van te vergewissen dat het wissel wel goed stond, en waarom hij en zijn collega niet konden waarnemen dat het wissel onjuist stond. Het feit dat de inschatting van de werknemers onjuist is gebleken achteraf maakt nog niet dat deze onrechtmatig hebben gehandeld.

Is aan het ondergeschiktheidsvereiste voldaan?

In cassatie bestrijdt JMV dat er is voldaan aan het ondergeschiktheidsvereiste.
Aldus de Hoge Raad is wel voldaan aan het ondergeschiktheidscriterium. Ook nu de werknemer was ingeleend door BAM. Simpelweg het bestaan van zeggenschap over de vraag op welk moment en waar de werknemer/ondergeschikte de werkzaamheden dient uit te voeren is voldoende om deze ondergeschiktheid aan te nemen. Dit is ook in overeenstemming met de gedachte achter aansprakelijkheid voor ondergeschikten. (zie ook HR 13 mei 1988, ECLI:NL:HR:1988:AC3070, NJ 1989/896).
Als dit anders zou zijn zou de benadeelde partij (BAM) bekend moeten zijn met de afspraken van verschillende via ondernemingen ingeleende werknemers met diens werkgever. Hiermee doelende op instructiebevoegdheid, zeggenschap, veiligheidsafspaken etc. Dit zou in strijd zijn met de kwalitatieve aansprakelijkheid in artikel 6:170 BW en de beoogde bescherming van de schadelijdende partij.

De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof en verwijst de zaak naar een ander hof ter verdere beoordeling van de vraag of de werknemer een fout heeft gemaakt in de zin van artikel 6:170 lid 1 BW.

Hulp bij letselschade, schadevergoeding en aansprakelijkheid

Een ongeval zit in een klein hoekje. Niet altijd is de vraag over aansprakelijkheid eenvoudig te beoordelen en soms ontstaat er letselschade door een ongeval. Graag staan wij u bij in de aansprakelijkheidsprocedure of letselschadezaak. Bel met onze letselschadespecialisten en schadeletsel advocaten.

Wij werken landelijk en beschikken over de keurmerken LSA, NIVRE en Keurmerk Letselschade. Bel gratis 0800-4455000 of plaats een terugbelverzoek.

Uw naam
Uw telefoonnummer
Uw e-mailadres
Bron: HR 14 juli 2017, ECLI:NL:HR:2017:1345 (J.M.V. Spoorwegveiligheid B.V./Zürich)