Een automobilist wordt aangereden door een trein op een onbewaakte spoorwegovergang. Een onbeveiligde spoorwegovergang noemen we ook wel een Niet Actief Beveiligde Overweg (NABO). Deze uitspraak ziet op de vraag wie er verantwoordelijk is voor de schade van een aanrijding op een NABO in 2018.
De rechter beoordeelt of de bestuurder van de pop de overgang aangereden auto, de beheerder van de spoorwegovergang en de beheerder van de weg naar de spoorwegovergang aansprakelijk zijn ten opzichte van Arriva die het treinverkeer verzorgt op het traject.
De spoorbeheerder wil alle NABO’s verwijderen, omdat deze gevaarlijk zijn. Maar is de beheerder van een onbeveiligde spoorwegovergang daarom ook aansprakelijk voor de schade van een aanrijding?
Zijn er wettelijke regels over de beveiliging van een spoorwegovergang?
Er geldt in Nederland geen verplichting om een spoorwegovergang te beveiligen. Op welke manier een spoorwegovergang beveiligd moet worden, volgt dan ook niet uit de wet. Voor de beoordeling van de gebrekkigheid het recht op een letselschadevergoeding kijken we daarom naar de vraag of er sprake is van gevaarzetting:
‘Allereerst is relevant dat er geen wet- of regelgeving is waarin is aangegeven of een spoorwegovergang bewaakt of onbewaakt moet zijn. In de spoorwegregelgeving worden enkele regels gegeven over de zichtbaarheid en herkenbaarheid van overwegen en de beveiligingsmiddelen die toegepast mogen worden, maar niet over de vraag wanneer welke beveiligingsmiddelen mogen worden toegepast. Ook de Wegenwet (en de daarop gebaseerde regelgeving) kent geen bepalingen voor de veilige toegang tot onbewaakte overwegen. Wel bevatten de CROW-richtlijnen bepalingen over de weginrichting rondom overwegen, maar niet specifiek rondom onbeveiligde overwegen.’
Gratis rechtsbijstand en advies bij letselschade
Is een onbeveiligde spoorwegovergang gevaarlijk?
Uit diverse onderzoeken blijkt dat NABO’s gevaarlijk zijn. Ook het beleid van ProRail is om alle NABO’s zo snel mogelijk te vervangen. Een onbeveiligde spoorwegovergang ois opzich dus gevaarlijk, maar hoeveel gevaar er ontstaat is afhankelijk van de specifieke eigenschappen van de overgang:
‘Uit het voorgaande volgt dat NABO’s gevaarlijk zijn. Er vinden verhoudingsgewijs veel ongevallen plaats op NABO’s. ProRail zelf kwalificeert NABO’s als levensgevaarlijk, zelfs als afgrijselijk en wil ervanaf. Hoe gevaarlijk een specifieke overweg is, is mede afhankelijk van de situatie van die overweg.’
Hoe beoordelen we of een spoorwegovergang gebrekkig is?
Bij de beoordeling van de gebrekkigheid van een spoorovergang kijken we onder andere naar het zicht op het spoor, eventuele afleidingen, het aantal personen dat van de overweg gebruik maakt en ongevallen in het verleden. In dit geval maken veel personen gebruik van de overweg en zijn er in het verleden al meerdere ernstige ongevallen gebeurd. Dit is voor de rechter reden genoeg om aan te nemen dat deze NABO gebrekkig was:
‘De slotsom is dat deze NABO ten tijde van het ongeval gebrekkig was, doordat deze niet voldeed aan de eisen die daaraan in redelijkheid mogen worden gesteld en daardoor gevaar oplevert, als bedoeld in artikel 6:174 BW. ProRail is als bezitter van de overweg op grond van genoemde bepaling (in combinatie met artikel 8:1661 BW) aansprakelijk wanneer dit gevaar zich verwezenlijkt.’
Is de wegbeheerder aansprakelijk voor een ongeval op een spoorwegovergang?
ProRail beheert de overgang, maar de gemeente beheert de weg naar de overgang. Deze weg is volgens de rechter onoverzichtelijk. Bovendien had de gemeente de weg kunnen afsluiten voor doorgaand verkeer om de kans op risico’s te verkleinen. Ook de weg naar de overgang is daarom gebrekkig:
‘Hiervoor is overwogen dat het feit dat een openbare weg wordt doorkruist door een NABO onder omstandigheden de conclusie kan dragen dat de weg niet voldoet aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen, omdat de weggebruiker daardoor wordt blootgesteld aan onverantwoorde gevaren. Gelet op wat het hof heeft vastgesteld over de gevaarlijkheid van deze NABO en dat de NABO extra gevaarlijk is vanwege de ligging van de NABO ten opzichte van de weg die ernaartoe leidt (aan beide zijden dicht bij een bocht, met een kort recht stuk naar de NABO) en over de grootte van de kans op ernstige ongelukken, mocht van de gemeente worden verwacht dat zij passende maatregelen nam om de kans op ongevallen te verkleinen.‘
Verdeling schade tussen ProRail, gemeente en bestuurder auto
De bestuurder had beter moeten opletten, maar ook de overgang en de weg naar de overgang zijn gebrekkig. Er zijn daarom drie aansprakelijke partijen. Voor de onderlinge draagplicht kijkt de beoordeelt de rechter welke partij welk aandeel had in het ontstaan van de schade. De rechter oordeelt dat de bestuurder 50% van de schade draagt, de gemeente 30% en ProRail 20%:
‘Naar het oordeel van het hof valt de gemeente een groter verwijt te maken dan ProRail . Allereerst had de gemeente met minder kosten en moeite en op veel kortere termijn het gevaar drastisch kunnen verminderen door de overgang af te sluiten voor (in elk geval) autoverkeer dan ProRail de NABO had kunnen aanpassen in een AHOB. Vervolgens heeft ProRail er vanaf eind 2015 meerdere malen (vergeefs) bij de gemeente op aangedrongen om actie te ondernemen en kreeg zij bij haar verzoeken om een reactie van de gemeente of om overleg over het beëindigen van de gevaarlijke situatie nul op het rekest. Om die reden zal het hof de bijdrage van ProRail stellen op 20% (in plaats van 25%) en van de gemeente op 30% (in plaats van 25%).’
Toepassing artikel 185 WVW voor schade spoorwegmaatschappij
Opmerkelijk in deze uitspraak is ook nog de toepassing van artikel 185 WVW. Er wordt schade veroorzaakt met een motorvoertuig aan een zaak. In dat geval passen we de wettelijke bepaling toe die ook zwakke verkeersdeelnemers beschermt:
‘Op grond van artikel 185 lid 1 WVW is, indien een motorrijtuig waarmee op de weg wordt gereden betrokken is bij een verkeersongeval waardoor schade wordt toegebracht aan niet door dat voertuig vervoerde personen of zaken, de eigenaar van dat motorrijtuig verplicht de schade te vergoeden, tenzij het ongeval te wijten is aan overmacht.’
Gratis rechtsbijstand en advies bij letselschade
Bel naar 0800 44 55 000, stuur een e-mail naar info@hijink.com of vul het onderstaande contactformulier in.
Bron: www.rechtspraak.nl Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 23 december 2025, ECLI:NL:GHARL:2025:8617