Als een werknemer gezondheidsschade oploopt door blootstelling aan onveilige werkomstandigheden dan is een beroep op de arbeidsrechtelijke omkeringsregel mogelijk. Dit betekent dat we aannemen dat de gezondheidsschade het gevolg is van de arbeidsomstandigheden. Het is vervolgens aan de werkgever om bewijs te leveren waaruit blijkt dat er voldoende veiligheidsmaatregelen zijn genomen.
Bij een bedrijfsongeval ontstaat schade door een ongeval, maar werknemers kunnen ook letselschade oplopen door een (langdurige) blootstelling aan schadelijke omstandigheden. Denk bijvoorbeeld aan klachten door langdurige trilbelasting of te zwaar tillen. Ook in dat geval bestaat er recht op een letselschadevergoeding.
De werknemer toont aan dat hij gezondheidsschade opliep en dat er op het werk sprake was van blootstelling aan omstandigheden die de gezondheidsklachten mogelijk veroorzaakten. De rechter past daarom de arbeidsrechtelijke omkeringsregel toe. De rechter neemt aan dat de gezondheidsschade ontstond door de werkomstandigheden. De werkgever moet vervolgens aantonen dat er voldoende veiligheidsmaatregelen zijn genomen. Omdat de werkgever geen bewijs levert van het naleven van de zorgplicht stelt de rechter vast dat de werkgever aansprakelijk is voor de letselschade van de werknemer.
Gratis rechtsbijstand en advies bij letselschade
Wat is de arbeidsrechtelijke omkeringsregel?
Als een werknemer (of andere ondergeschikte) gezondheidsschade oploopt door gevaarlijke werkomstandigheden nemen we aan dat de gezondheidsklachten het gevolg zijn van de arbeidsomstandigheden. Dit noemen we de arbeidsrechtelijke omkeringsregel:
“Het is in het kader van de toepassing van artikel 7:658 BW aan de werknemer om te stellen en te bewijzen dat hij schade heeft opgelopen in de uitoefening van zijn werkzaamheden. Wanneer hij echter in de uitoefening van zijn werkzaamheden is blootgesteld aan voor de gezondheid gevaarlijke omstandigheden en schade aan zijn gezondheid heeft opgelopen, moet het door de werknemer te bewijzen oorzakelijk verband tussen de werkzaamheden en die schade in beginsel worden aangenomen als de werkgever heeft nagelaten de maatregelen te treffen die redelijkerwijs nodig zijn om te voorkomen dat de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden dergelijke schade lijdt.”
Wanneer is een beroep op de arbeidsrechtelijke omkeringsregel mogelijk?
De werknemer moet aantonen dat er sprake was van omstandigheden die schadelijke zijn voor de gezondheid en dat er gezondheidsklachten zijn die mogelijk het gevolg zijn van de werkomstandigheden:
“Voor de toepassing van deze zogenoemde arbeidsrechtelijke omkeringsregel is nodig dat de werknemer stelt en zo nodig bewijst dat i) hij zijn werkzaamheden heeft moeten verrichten onder omstandigheden die schadelijk kunnen zijn voor zijn gezondheid, én ii) hij lijdt aan gezondheidsklachten die daardoor kunnen zijn veroorzaakt.”
Bewijs blootstelling gezondheidsgevaar tijdens het werk
Voor het bewijs zijn drie rapporten beschikbaar. De rechter stelt vast dat hieruit blijkt dat er sprake is van blootstelling aan schadelijke omstandigheden. De werknemer tilde onder andere te zwaar, werkte te lang met trillend gereedschap en de pauzes waren niet goed geregeld. Uit medische informatie blijkt dat de werknemer gezondheidsklachten heeft. De rechter pas5t daarom de arbeidsrechtelijke omkeringsregel toe.
Beoordeling bewijs zorgplicht bij arbeidsrechtelijke omkeringsregel
De werkgever stelt dat de zorgplicht is nagekomen. De rechter concludeert echter dat er onvoldoende maatregelen zijn genomen om de gezondheidsgevaren van het werk te beperken:
“De conclusie van de kantonrechter is dat [gedaagde] , tegenover de bevindingen van [A] over de diverse schendingen van de zorgplicht door [gedaagde] , onvoldoende (concrete) feiten en omstandigheden heeft gesteld en onderbouwd die maken dat de bevindingen van [A] niet kunnen worden gevolgd en dat [gedaagde] niet in haar zorgplicht is tekortgeschoten.”
Verschil omkeringsregel en arbeidsrechtelijke omkeringsregel
De omkeringsregel passen we ook toe bij alle andere letselschade oorzaken. Bijvoorbeeld na een verkeersongeval of medische fout. De bewijslast is bij de arbeidsrechtelijke omkeringsregel lager. Bij de arbeidsrechtelijke omkeringsregel is voldoende dat het slachtoffer is blootgesteld aan schadelijke omstandigheden. Voor een beroep op de omkeringsregel in andere gevallen moet het slachtoffer aantonen dat er een specifieke norm (regel) is geschonden.
Beoordeling schadelijke werkomstandigheden bij omkeringsregel
De uitspraak is ook interessant omdat de rechter ingaat op de specifieke arbeidsomstandigheden en de geldende regelgeving.
Te zwaar tillen
De rechter stelt onder andere vast dat er sprake is van het schenden van de regels die gelden voor het tillen:
“Diverse handmatig te hanteren lasten zoals (golf)panelen, stalen balken, loopdeuren, borstweringen, etc. overschreden de gezondheidskundige norm van 23kg (NIOSH 1981, Waters et al. 1993). Dit is in strijd met Artikel 5.2 van het Arbeidsomstandighedenbesluit.”
Trilling door handgereedschap
Ook kijkt de rechter naar de trilling van het handgereedschap. Hiervoor gelden specifieke normen. Afhankelijk van de trilling die het gereedschap veroorzaakt, mag een werknemer een bepaalde tijd met het handgereedschap werken. Dit betekent ook dat de werkgever beleid moet opstellen voor het gebruik van bepaalde gereedschappen:
“Het gebruik van de Hilti TE 30 SDS-Plus zou dus maximaal 1 uur mogen bedragen. Hoe vaak de heer [eiser] een trillend handgereedschap moest hanteren was erg verschillend. Er waren dagen bij waarbij hij de hele dag dezelfde gereedschap moest gebruiken, terwijl hij andere dagen geen trillend handgereedschap hoefde te gebruiken. De dagen dat de heer [eiser] langere tijd trillend handgereedschap moest gebruiken waren in strijd met artikel 6.1 1a van het Arbeidsomstandighedenbesluit. Handgereedschap waar de werkgever een programma van technische en/ of organisatorische maatregelen voor moest opstellen en uitvoeren om de blootstelling aan trillingen en de daarmee gepaard gaande risico’s tot een minimum te beperken waren bijvoorbeeld: een handkettingzaag (Stihl MS 271 Benzine kettingzaag 2600 W, trillingssterkte: 4,5m/s2) en een decoupeerzaag (Makita 4351T, trillingssterkte: 4,5m/s2).”
Verplichting werkgever voldoende en op tijd pauze kunnen nemen
De werkgever schond ook de regelgeving over het nemen van pauze. De werkgever moet zorgen dat werknemer voldoende en op tijd pauze (kunnen) nemen:
“Wanneer een werknemer van 18 jaar of ouder, meer dan 5,5 uur arbeid per dienst verricht, dient de arbeid te worden afgewisseld door een pauze. De werkgever heeft onvoldoende organisatorische maatregelen genomen om te zorgen dat [eiser] voldoende en op tijd pauze heeft kunnen nemen, zoals bedoeld in de Pauzeregeling, Artikel 5.10 lid 1, 2c, 3, 4 en 6 van de Arbeidstijdenwet (1996).”
Werken in de kou
Uit de informatie blijkt ook dat er tijdens het werken in de winter onvoldoende beschermingsmiddelen beschikbaar waren:
“Tijdens de winterperiode werkte de heer [eiser] in koude omstandigheden met veel wind, regen en koude zonder voldoende beschermingsmiddelen. Dit is in strijd met artikel 6.1 van het Arbeidsomstandighedenbesluit.”
Gratis rechtsbijstand en advies bij letselschade
Bel naar 0800 44 55 000, stuur een e-mail naar info@hijink.com of vul het onderstaande contactformulier in.
Bron: www.rechtspraak.nl Rechtbank Midden-Nederland 18 maart 2026, ECLI:NL:RBMNE:2026:1035