Een vrouw struikelt in de supermarkt over een transportdolly. De rechtbank neemt aan dat er sprake is van 25% eigen schuld, omdat de vrouw eerder al langs de dolly was gelopen. De vrouw moet de dolly daarom gezien hebben. Het gerechtshof Den Bosch wijst 100% van de schade toe. Alhoewel de vrouw langs de transportdolly liep betekent dit niet dat zij de dolly bewust heeft waargenomen.
De aansprakelijkheid van een ander verminderd met de mate waarin het slachtoffer zelf bijdraagt aan het ontstaan van de schade. Dit noemen we eigen schuld. De schade die door eigen schuld ontstaat blijft voor rekening van het slachtoffer zelf. In deze procedure beoordeelt de rechter of het feit dat de vrouw eerder door het gangpad en langs de transportdolly liep waar zij later over struikelde, betekent dat er sprake is van eigen schuld.
Gratis rechtsbijstand en advies bij letselschade
Wel langs gevaar gelopen, maar niet bewust waargenomen
De supermarkt vindt dat er sprake is van eigen schuld, omdat de vrouw eerder al door het gangpad liep. De rechter vindt dat iets zien en bewustheid van het gevaar twee verschillende zaken zijn. Het slachtoffer kan langs de dolly zijn gelopen zonder deze echt te hebben ‘gezien’. Dat de vrouw eerder door het gangpad liep waar zij struikelde betekent daarom niet dat er ook sprake is van eigen schuld. Voor eigen schuld is volgens deze redenering nodig dat het slachtoffer het gevaar bewust waarneemt:
‘Anders dan Albron betoogt, is het hof van oordeel dat van doorslaggevend belang is of [appellante] de dolly op de heenweg bewust heeft gezien en heeft geregistreerd, of dat zij deze weliswaar heeft gezien, maar er gedachteloos omheen is gelopen en in die zin de dolly dus slechts onbewust heeft waargenomen. Het hof overweegt dat het zeer wel mogelijk is dat [appellante] de dolly wel (onbewust) heeft waargenomen en gepasseerd, maar tegelijkertijd het specifieke gevaar van de dolly niet bewust heeft geregistreerd en in haar geheugen heeft opgeslagen. Mensen nemen voortdurend beslissingen op de ‘automatische piloot’: snel, intuïtief en onbewust. Denk bijvoorbeeld aan autorijden terwijl je je bij thuiskomst de situatie op de weg niet kunt herinneren, op je horloge kijken om te checken of je nog tijd hebt maar vervolgens niet kunnen zeggen hoe laat het is, etc. Als [appellante] de dolly op de automatische piloot is gepasseerd en het gevaar niet in haar geheugen heeft opgeslagen, had zij op de terugweg ook niet oplettender kunnen handelen.’
Gevaar bewust geregistreerd?
Van de val is beeldmateriaal. De vrouw loop door het bewuste gangpad en keert 70 seconden later via een andere route weer terug. Als de vrouw het gangpad opnieuw inloopt, struikelt zij over de dolly die direct om de hoek op de grond lig. Bij de eerste doortocht door het gangpad kijkt de vrouw links en rechts naar de schappen. De rechter maakt hier uit op dat de vrouw de transportdolly niet bewust heeft waargenomen:
‘[appellante] heeft steeds consistent verklaard dat zij de dolly niet (bewust) heeft gezien. De filmbeelden wijzen ook in die richting: te zien is dat [appellante] om de dolly heen loopt, maar dat zij daarbij de hele tijd links en rechts opzij kijkt naar de schappen en niet naar beneden, naar de dolly. Hieruit leidt het hof af dat [appellante] op de heenweg de dolly weliswaar heeft waargenomen, maar dat zij zich op dat moment niet bewust is geworden van het specifieke gevaar dat de dolly met zich bracht. Naar het oordeel van het hof is niet komen vast te staan dat [appellante] het gevaar van de dolly bewust heeft geregistreerd. Onder die omstandigheden kan haar niet verweten worden dat zij onvoldoende oplettend heeft gehandeld door op de terugweg de dolly, die gezien haar gewijzigde looproute direct om de hoek stond, niet te ontwijken. [appellante] heeft zich niet anders gedragen dan een redelijk mens met het oog op zijn eigen belang onder de gegeven omstandigheden zou hebben gedaan.’
Gevaar zien en gevaar waarnemen
Het hof bepaalt dat het slachtoffer de transportdolly niet bewust heeft waargenomen. De vrouw liep eerder door het gangpad, maar dit betekent volgens de rechter niet dat zij zich bewust was van het gevaar. Het hof maakt dus een onderscheid tussen zien en bewust waarnemen.
Is het vereiste van een bewuste waarneming objectief genoeg?
Het onderscheiden van een waarneming en een bewuste waarneming roept de vraag op of de rechter een voldoende objectief criterium hanteert. Hoe stellen we vast of iemand zich bewust wordt van een bepaald gevaar als het gevaar waarnemen daarvoor onvoldoende is? Hoe vaak kan iemand iets onbewust waarnemen, voordat we aannemen dat diegene zich bewust is van het gevaar? Het lijkt logischer om in aansluiting bij de kelderluikcriteria bijvoorbeeld te redeneren dat van een supermarktbezoeker niet verwacht mag worden dat hij of zij bijhoudt op welke plaatsen er voorwerpen op de grond zijn geplaatst.
Kleine onoplettendheid valt weg bij veroorzaken groot gevaar
Het hof voegt ten overvloede nog een overweging toe. Het hof gaat uit van 100% aansprakelijkheid, omdat het slachtoffer niet verweten kan worden dat zij onvoldoende oplettend was. De rechter voegt daar aan toe dat het plaatsen van een dolly (verrijdbaar platform) dusdanig gevaarlijk is dat de supermarkt ook als de vrouw niet voldoende had opgelet voor 100% aansprakelijk was:
‘Niet elke onvoorzichtigheid van de benadeelde met het oog op zijn eigen belang hoeft steeds tot vermindering van de vergoedingsplicht te leiden. Het kan zijn dat de fout van de benadeelde zo gering is in vergelijking met die van de aangesprokene, dat deze daarbij in het niet valt en de vergoedingsplicht geheel in stand blijft. Dat is hier naar het oordeel van het hof het geval.’
Gratis rechtsbijstand en advies bij letselschade
Bel naar 0800 44 55 000, stuur een e-mail naar info@hijink.com of vul het onderstaande contactformulier in.
Bron: www.rechtspraak.nl Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch 22 juli 2025, ECLI:NL:GHSHE:2025:2062