Een automobilist rijdt op een smalle landweg en moet uitwijken voor tegemoetkomend verkeer. De man stelt dat er schade aan zij auto ontstond door een hoogteverschil tussen wegdek en berm. De man stelt de gemeente aansprakelijk voor zijn schade.
In dit geval ontstaat er geen letselschade. Alleen het voertuig raakt beschadigd. De beoordeling van de aansprakelijkheid verschilt niet van de situatie met letsel. Deze uitspraak is dus ook relevant in het geval van een ongeval met letsel door een hoogteverschil tussen wegdek en berm.
Gratis rechtsbijstand en advies bij letselschade
Gevaarzetting door hoogteverschil wegdek en berm
De rechter beoordeelt of er sprake is van gevaarzetting. Daarbij is van belang of er sprake is van een gevaarlijke situatie met een grote kans op schade:
“Voor aansprakelijkheid van de Gemeente op grond van artikel 6:162 BW is vereist dat vastgesteld kan worden dat het ongeval het gevolg is van een weginrichting die, gelet op het te verwachten gebruik of de bestemming daarvan, een gevaar oplevert voor weggebruikers.“
Beoordeling gevaarzetting op grond van de feitelijke situatie
Voor de beoordeling van de aansprakelijkheid bij gevaarzetting kijken we naar de feitelijke situatie. De rechter beschrijft de situatie ter plaatse en de genomen veiligheidsmaatregelen:
“De [straatnaam] is een landbouwweg van 3,80 meter breed, bestemd voor verkeer uit beide richtingen met een toegestane maximumsnelheid van 60 kilometer per uur. Aan weerszijden van de weg liggen watergangen. De [straatnaam] is in het najaar van 2023 opnieuw geasfalteerd. De weg is aan beide zijden voorzien van kantmarkeringen (een doorgetrokken streep). De Gemeente heeft bij het opnieuw asfalteren van de [straatnaam] drie passeerstroken aangebracht. De Gemeente laat twee keer per jaar, in het voorjaar en het najaar, de berm schouwen en waar nodig aanvullen door een aannemer. In het voorjaar van 2024 is de berm geschouwd, maar bestond er geen aanleiding om herstelwerkzaamheden aan de berm uit te voeren.”
Hoogteverschil tussen berm en wegdek geen reden om schadevergoeding toe te kennen
De aanwezigheid van een hoogteverschil tussen berm en wegdek betekent niet dat de wegbeheerder aansprakelijk is. Een hoogteverschil is niet ongebruikelijk en bestuurders moeten hier rekening mee houden. In dit geval is de weg aan de zijkant voorzien van een doorgetrokken witte streep. Bestuurders mogen niet over de streep rijden:
“De kantonrechter gaat daar niet in mee. Het staat weliswaar vast dat er een hoogteverschil is tussen de weg en de berm, maar ander dan [eisende partij] betoogt, brengt het enkele feit dat er sprake is van een hoogteverschil tussen de weg en de berm nog niet met zich dat er sprake is van gevaarzetting. Enig niveauverschil tussen de weg en de berm is bij landelijke wegen niet ongebruikelijk. Weggebruikers zullen er bij de door hen in acht te nemen voorzichtigheid rekening mee moeten houden dat wegen, inclusief de berm, niet steeds in perfecte staat verkeren. Daar komt bij dat het einde van de weg duidelijk wordt aangeven door een doorgetrokken streep aan beide zijden. Het is verkeersdeelnemers niet toegestaan om over een doorgetrokken streep te rijden.”
Smalle weg geen reden voor aansprakelijkheid wegbeheerder
De weg is ter plaatse relatief smal. Het verbreden van de weg is niet mogelijk vanwege watergangen aan beide kanten. De gemeente heeft wel diverse maatregelen genomen om problemen door een smalle weg te voorkomen. Er zijn passeerstroken, de weg is goed verlicht en er is een doorgetrokken streep (kantmarkering waardoor de scheiding tussen weg en berm goed zichtbaar is. Een smalle weg kan gevaarlijk zijn, maar de wegbeheerder nam in dit geval voldoende veiligheidsmaatregelen. De wegbeheerder is daarom niet aansprakelijk vanwege gevaarzetting:
“Tussen partijen is niet in geschil dat de weg een landbouwweg buiten de bebouwde kom is, 3,8 meter breed is en bestemd is voor verkeer uit twee richtingen. Dat betekent dat weggebruikers elkaar moeten passeren. Ook is niet in geschil dat de weg niet breder kan worden gemaakt in verband met watergangen aan beide zijden van de weg. Partijen zijn het verder met elkaar eens dat door de breedte van de weg niet alle weggebruikers elkaar op het wegdek kunnen passeren. De Gemeente heeft echter maatregelen getroffen om de gevolgen van deze weginrichting te ondervangen. De Gemeente heeft namelijk (i) drie passeerstroken aangelegd; (ii) lantaarnpalen langs de weg geplaatst zodat er in het donker voldoende zicht op de weg is; en (iii) de weg voorzien van kantmarkeringen, waardoor duidelijk zichtbaar is waar de weg eindigt en de berm begint. Dit is door [eisende partij] niet betwist.”
Is de berm een opstal?
Juridisch gezien zijn er twee vormen van aansprakelijkheid relevant bij schade door een gevaarlijke berm: Gevaarzetting en opstalaansprakelijkheid. De berm is soms een deel van de weg en kan daarom vallen onder de opstalaansprakelijkheid. In dat geval beoordelen of het opstal voldoet aan de eisen de we daar in de gegeven omstandigheden aan mogen stellen. Is een berm geen onderdeel van de weg dan toetsen we aan de hand van min of meer dezelfde criteria of er sprake is van gevaarzetting.
Dit verschil kwam bijvoorbeeld aan de orde bij een aanrijding met een grote steen naast de weg. De steen maakte geen deel uit van de weginrichting (had geen verkeersfunctie) en was daarom geen opstal. De vordering vanwege opstalaansprakelijkheid werd daarom afgewezen.
Berm geen onderdeel van de weg
In dit geval is er een doorgetrokken streep aangebracht tussen het wegdek en de berm. De berm is nadrukkelijk niet bedoeld als uitwijkmogelijkheid. De rechter gaat daarom mee in de stelling van de gemeente dat de berm geen opstal is. De vordering wegens opstalaansprakelijkheid wordt daarom afgewezen.
Gratis rechtsbijstand en advies bij letselschade
Bel naar 0800 44 55 000, stuur een e-mail naar info@hijink.com of vul het onderstaande contactformulier in.
Bron: www.rechtspraak.nl Rechtbank Den Haag 2 juli 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:17831